NA DE KRAAK

Wanneer de kraakactie gelukt is, begint het werk pas echt. In dit hoofdstuk gaan we in op hoe je je pand in die eerste dagen behoudt, door middel van de bezetting, barricaderen en leefbaar maken (water, gas en licht).

Binnen zijn en binnen blijven

Het is verstandig dat de eerste paar dagen er altijd iemand aanwezig is in je vers gekraakte pand. Er kan op allerlei manieren een reactie komen op je kraak. Dit kunnen reacties zijn van de eigenaar of de politie maar ook van buurtbewoners of de media. Het is niet alleen slordig als deze mensen niemand thuis treffen, maar in sommige gevallen ook gevaarlijk.

Om deze bezetting van de eerste dagen een beetje te structureren is het handig om een bezettingsrooster te maken. Dit geeft je zelf van tijd tot tijd ook de mogelijkheid om een beetje frisse lucht te happen. Dit rooster moet je eigenlijk in grote lijnen al voor de kraak klaar hebben liggen. Wanneer je met een groep kraakt kun je dit rooster vaak grotendeels binnen de groep invullen. Maar je kunt ook tijdens het verzamelen voor de kraak nog eventjes aan de aanwezigen vragen of zij zich op het rooster willen intekenen.

Vaak zullen de reacties goed af te handelen zijn door de mensen die op dat moment in het pand zijn. Maar het kan ook gebeu- ren dat de situatie gaat escaleren. De politie besluit bijvoorbeeld onaangekondigd tot ontruimen of de huisbaas reageert agres- sief. In deze gevallen is het zeer prettig wanneer je hulp van buiten kunt bellen zodat je als krakers in de meerderheid bent. Hiervoor kun je een alarmlijst maken met telefoonnummers van andere krakers en vrienden en bekenden die aangeboden hebben te helpen. In een aantal steden waar vaak gekraakt wordt bestaat een standaard alarmlijst, meestal verkrijgbaar via het kraakspreekuur.

Wanneer je je woning gekraakt hebt, mag niemand meer zonder jou toestemming de woning in, ook de eigenaar of de politie niet. Dit zou huisvredebreuk zijn omdat jij het in gebruik hebt genomen. Zoals in een vorig hoofdstuk al aangegeven is, kan het voor de rust verstandig zijn om de politie tijdens de kraak eenmalig toestemming te verlenen de leegstand ‘te constateren’. Zonder jouw toestemming mag de politie verder wettelijk gezien alleen binnen als zij een huiszoekingsbevel of een bevel tot binnentreding hebben.

De eigenaar zal het hoogstwaarschijnlijk niet leuk vinden dat jij zijn bezit gekraakt hebt. En de eigenaar wil je soms om welke reden dan ook zo snel mogelijk zijn pand uit hebben. Wanneer dit langs juridische weg niet lukt of wanneer de eigenaar niet al te ‘fris’ is en er geen justitie bij wil hebben kan hij dit op een andere manier proberen. Dit kan door middel van een knokploeg. Een knokploeg zal proberen het pand binnen te dringen en je met geweld het pand uit te zetten of je zodanig intimideren dat je vanzelf het pand verlaat.

Bij het uitzoeken van de achtergronden van een leeg pand kan je ook veel te weten komen over met wat voor soort eigenaar je te maken hebt. Met die gegevens kan je een eigen inschatting maken van het mogelijke knokploeggevaar.

Meestal uit de eigenaar alleen maar dreigementen, maar voor de zekerheid kan je het pand soms maar beter barricaderen dan je onaangenaam laten verrassen. Zelf een bezoek brengen aan de eigenaar om deze op andere gedachten te brengen wil soms ook wel helpen. Bedenk hierbij dat in de meeste gevallen waarin geweld is gebruikt tegen krakers dit vlak na de kraak was en dus meestal een, onwettige, opwelling is van eigenaar of anderen.

Officieel hoort de politie op te treden tegen een huisbaas die krakers met geweld uit huis zet. Dit gebeurt ook wel eens, maar reken hier niet op.  Meestal wordt de politie pas overtuigd van hun plicht op te treden als duidelijk is dat je als krakers meer ellende kan opleveren wanneer ze de wet niet willen handhaven. Overleg binnen de kraakgroep en eventueel met een advocaat welke verdere stappen je kunt ondernemen tegen een eigenaar, aangezien aangifte soms geweigerd wordt door de politie.

Wanneer je toch ontruimd wordt kun je beslissen het pand te herkraken. Als je dit wilt doen is het wel belangrijk dat je dit zo snel mogelijk doet. Anders heb je de kans dat de eigenaar opslag of anti-kraak in zijn pand zet. Wanneer dit het geval is kun je nog steeds herkraken, alleen kan dit er weer toe leiden dat je huisvredebreuk pleegt. Waarschijnlijk doe je de herkraak dan niet om er nog te gaan wonen maar meer om iets via een actie duidelijk te maken.

Barricaderen

De begane grond is hierbij in eerste instantie altijd het belangrijkst. Ramen op de begane grond zijn meestal afdoende afgeschermd als je er bedspiralen achter schroeft; deze liggen bij het vuilnis en zijn met fretbouten (ook wel houtdraadbouten genoemd) en een ratelsleutel in de raamkozijnen te schroeven. Een ring om er voor te zorgen dat de kop van de fretbout niet door het spiraal heen gaat is essentieel. Grote kruiskopschroeven met ring gaat ook wel, maar die zijn iets minder tegen breuk bestand. Het voordeel is daarentegen dat ze met een goede accuboor aan te brengen zijn, in plaats van gezwoeg met een vuistje en een ratelsleutel. In plaats van ringen te kopen kun je ook bierdoppen met een gaatje erin geslagen gebruiken, deze zijn in de bezettingsperiode vaak wel voldoende voorhanden.

Je voordeur is vaak het punt waar een tegenstander de confrontatie zoekt. Mocht het duidelijk zijn dat er haast geboden is met het afsluiten, zorg dan dat je een bouwstempel bij je hebt als gaat kraken: dat is een in lengte verstelbare paal, die erg geschikt is om deuren mee dicht te zetten. Als er tenminste een steun- punt is voor de voet van de stempel, of als een steunpunt snel is te maken. Als de deur zelf niet al te stevig is, schroef er dan een stuk aftimmerplaat (underlayment, orionplaat) op vast. Liefst aan de buitenkant, en dan met slotbouten door de deur heen vastgezet. Zorg dat de plaat iets kleiner is dan de deur zelf, anders gaat hij niet meer open of dicht. Monteer hierna het slot en bedenk wat je nog meer aan barricades wil aanbrengen. Achter de voordeur kan bijvoorbeeld nog goed een bedspiraal vastgeschroefd of vast gefret worden en de gehele gebarricadeerde deur uitein- delijk met bouwstempel vastgezet, gestut, worden.

Ook slimme zaken zijn beugels aan de deurposten bevestigen om een balkje in te leggen en een stevig stukje ketting waarmee je de deur op een kier open kan doen, zonder dat die verder open gedrukt kan worden. Dat geeft je de ruimte door een kier te communiceren met eigenaar of de politie. Communiceer wanneer dat mogelijk is altijd door een raam vanaf een boven- verdieping.

Het is altijd goed wanneer je het idee hebt alles dichtgezet te hebben nog eens een ronde te lopen om het pand en bekijk welke plekken die je wellicht hebt overgeslagen eens vanuit de andere kant: is er met een beetje goede wil van buitenaf naar een raam op een verdieping te klimmen, hoe zit het eigenlijk met de dakramen en balkons en dergelijke. Ga er van uit dat de eigenaar het pand op z’n duimpje kent, en sommigen zijn gek genoeg om door kruipruimtes te baggeren en je vloer open te wrikken, hoewel dat gelukkig zeldzaam is.

Als je in een later stadium je huis echt zwaar wil gaan barricaderen, bijvoorbeeld om een politie ontruiming zo moeilijk mogelijk te maken, dan is je eigen creativiteit (en misschien de beschikbaarheid van materiaal, tijd en bouwkundige staat) het enige dat je grenzen stelt. Stalen deuren en daken, trap- en raamluiken: het is allemaal al tot in het extreme doorgevoerd, evenals fijne “sandwich” constructies van verschillende materi- alen zodat de zagen van de politie er op vastlopen. Het ligt er maar net aan hoeveel moeite je er in wilt steken, en wat je er mee wilt bereiken.

CV-radiatorplaat is leuk spul om deuren van te maken, maar pas echt effectief als je het ook nog vult met oud frituurvet. Zware barricades leg je niet aan zonder onderlegd plan, roep daarom als je dat soort dingen van plan bent altijd hulp in van mensen met ervaring met dit soort dingen, dan beperk je de risico’s als er iets fout gaat, en ze hebben vaak ook nog eens het gereed- schap dat nodig is ter beschikking.

gas, water en elektra.

Om je nieuwe huis leefbaar te maken, zijn de nutsvoorzieningen dan wel niet direct van essentieel belang, maar ze maken het geheel toch een stuk comfortabeler. Vooral water is een eerste levensbehoefte.

Als je pand nog in redelijk goede staat is, lopen de leidingen van de nutsvoorzieningen meestal nog wel tot in het pand: de waterleiding komt vaak onder de voordeurdrempel door binnen, gas en licht niet per definitie, maar die hebben meestal wel duidelijk herkenbare aansluitingen. Als je niet weet waar je naar moet zoeken, roep er dan een ervaren persoon bij, die weet meestal in een oogopslag te melden hoe het ermee zit.

Op het aanleggen van dergelijke voorzieningen willen we hier niet te diep in gaan, daar bestaan uitstekende “doe het zelf ” boeken voor. De bibliotheek in je woonplaats heeft die wel en anders ligt er vast wel een handleiding in de bouwmarkt. Ga niet zonder kennis van zaken op eigen houtje knutselen.

Enkele tips om het leven makkelijker en veiliger te maken hebben we echter wel.

Water

Bij panden binnen de bebouwde kom loopt er meestal een hoofdwaterleiding door de dichtstbijzijnde straat, met aftakkingen naar de individuele panden. Zoek op plekken waar je onder straatnivo kan komen (meestal een luik achter de voordeur, soms in kelders of kruipruimtes) naar de hoofdkraan. Als je die open draait en je hebt nog nergens water, dan ben je waarschijnlijk in de straat afgesloten. Aangezien het waterleidingbedrijf een leverplicht heeft moeten zij het dan voor je aansluiten. Dit kan echter nog wel wat procedurele voeten in de aarde hebben en hieraan kunnen uiteindelijk wel kosten, en soms borg eisen verbonden zijn. Wanneer ambtenarij tegenwerkt of je bent gewoon een arme sloeber dan kun je je recht op water ook in eigen handen nemen. In de straat zitten namelijk putjes waaronder een kraan met een heel aparte kop zitten, je hebt daar een speciale sleutel voor nodig om ze open te draaien. Vraag eens na bij medekrakers, er is vast wel iemand die iemand kent die zo’n ding heeft, en weet hoe het te bedienen.

Het kan ook voorkomen, vooral bij slooppanden, dat de waterleiding tot de hoofdwaterleiding in de straat is weggebroken. Je kunt dit praktisch niet zelf repareren. En het is een zeer kostbare grap om dit te laten doen. Je moet dus een afweging maken of de ingeschatte lengte van je verblijf de kosten waard zijn.Anders komt het aan op een dealtje met de buren of ander creatief beleid.

Bij panden buiten de bebouwde kom heb je vaker hoofdkranen die op een erf, maar buiten het pand, in een betonnen putje zitten. Meestal ergens aan de dichtstbijzijnde straatzijde.

Als de waterleiding in je pand kapot zijn, kun je die tijdelijk vervangen door tuinslangen. Deze zijn echter niet bedoeld voor drinkwater, en kunnen “weekmakers” afgeven aan het water, wat ongezond voor je is. De bekende zwarte polyetheenslangen zijn een goed alternatief waar het koud water betreft. Ga bij de bouwmarkt, op internet en in de bibliotheek kijken hoe je een definitief net van koperen buizen aanlegt.

Elektra

Meestal komt op een plaats in het pand een dikke leiding bin- nen, met daaraan vast een kastje met 3 dikke stoppen. Dit zijn je hoofdzekeringen. Als in dit kastje geen stroom meer zit, wordt het moeilijk; dan is de stroomvoorziening waarschijnlijk in de straat afgesloten. Vanaf deze hoofdstoppenkast lopen draden naar je meter, en van daar naar je groepenkast, door veel men- sen stoppenkast genoemd. In de groepenkast zitten stoppen of automatische schakelaars. Deze verdelen de stroom in groepen door het huis, zodat niet alle stroom wegvalt wanneer er een stop springt. Een stop springt als er teveel stroom van getrokken wordt en voorkomt zo dat je elektriciteitsnet overbelast wordt. Springt de stop dan is dat dus een teken dat er iets fout zit in je netwerk of in de apparatuur die je gebruikt.

Stroom is er in soorten en maten. Kortweg komt het er op neer dat je, om stroom te kunnen gebruiken, altijd een draad met “prik” moet hebben, en een “nul” die het circuit sluit. “Aarde” is voor de veiligheid: deze leidt stroom die op plekken komt te staan waar die niet hoort weg, zodat je geen schok krijgt. Alle geleidende delen van een apparaat die je bij normaal gebruik aan zou kunnen raken moeten daaraan verbonden zijn.

De kleurcodering van stroomdraden die vanaf de groepenkast door het netwerk in je huis lopen is tegenwoordig universeel, maar er zijn nog oude in omloop. Pas daarmee op! Het moderne systeem is:

Hou deze codering, als je zelf je stroomnet uitbreidt of vervangt, in verband met veiligheid altijd aan. Als het stroomnet in je pand na de groepenkast naar de verdom- menis is, dan kan je (tijdelijk) gebruik maken van haspels en verlengsnoeren om dit te vervangen. Je dient dan wel een goed en veilig stopcontact te maken achter die groepenkast.

Heel belangrijk hierbij is dat je je verlengsnoer compleet afrolt, ook al heb je die lengte niet nodig. Een opgerold verlengsnoer gaat als een soort elektrisch kacheltje werken als je stroom gebruikt en kan zo heet worden dat het smelt, met alle gevaren vandien. Kijk ook goed naar de maximaal toegestane hoeveelheid stroom die je er doorheen mag trekken, meestal uitgedrukt in aantal Watt dat je er aan mag hangen. Ga hier NOOIT over heen, maar neem liever een marge eronder in acht.

Voor je eigen veiligheid en voor die van aanpalende bewoners is het verstandig je stroomnet na te lopen en indien noodzakelijk te vervangen. Mocht je zelf de kennis niet hebben om dit te doen, vraag er dan iemand bij die dit wel heeft. Ga niet zonder meer zelf experimenteren of halfslachtig iets aanleggen, dit kan levensgevaarlijk zijn.

Gas

Fijn om te hebben, want het zorgt voor redelijk goedkope makkelijke warmte, warm water en je kan er ook nog eens op koken. Behalve in echt afgelegen gebieden is zo’n beetje heel Nederland voorzien van een buizennet, waar uit de Groningse aarde opgepompt gas door naar gebouwen wordt getransporteerd. Of het ook jouw woning binnenkomt is soms de vraag. Pandjes die lang leeg hebben gestaan zijn vaak uit veiligheidsoverwegingen, of omdat er gewoonweg te lang niet betaald werd, in de straat afgesloten van de gasleiding.

Is dit niet het geval dan zit ergens in je pand meestal, ergens in de buurt van je elektriciteit aansluiting, een stalen buis met een vleugelvormige kraan er op. Daaraan horen een meter en een veiligheidsklep te zitten, van waar een buis je gasnet van gas voorziet. Als het is afgesloten, dan is vaak ook de meter en de veiligheidsklep verwijderd. Vraag bij een gasnet altijd aan iemand die het vaker gedaan heeft om even te controleren of het in orde is: als het stuk is, kan er in korte tijd een explosieve situatie ontstaan.

Ook voor het aanleggen van een gasnet geldt: sla een goed doe- het-zelf boek na op het hoe en waarom, en vraag, als het nieuw voor je is, de hulp van een ervaren, liefst daarin geschoold per- soon in om het je te leren. Dat kan je leven redden, evenals dat van je buren.

Wanneer dit alles niet gaat lukken is gas uit flessen ook nog een redelijk alternatief. Op de fles sluit je een slang met drukregelaar aan. Je hebt een aangepaste kachel, gasfornuis en evt. koelkast nodig, vaak verkrijgbaar bij tweedehands winkels of watersport- zaken. Het is wel veel sjouwen met de flessen en gas uit flessen is relatief duur. Daarbij als je kachels zonder afvoer gebruikt dan wordt je woning er ook verdomde vochtig van.

Betalen?

Of je betaalt voor gas, water en elektra is een keus die wij niet voor je kunnen maken. Te beargumenteren valt dat het onsympathiek is niet te betalen voor een levering van gas, water of elektra en hier uiteindelijk de gemeenschap voor op te laten draaien. Aan de andere kant valt te beargumenteren dat kraken niet zelden uit noodzaak geboren is en dat het kan zijn dat je een arme sloeber bent die het überhaupt niet kan betalen.

In dat laatste geval ligt de rechtvaardiging voor het toe-eigenen van basaal comfort zonder te betalen misschien weer anders. Als je niet betaalt voor de levering van stroom of gas en hier toch gebruik van maakt overtreed je de wet en kunnen de handhavende autoriteiten proberen fikse boetes op te leggen of verdergaande strafrechtelijke vervolging. Besluit je dus om wat voor reden dan ook om niet te betalen voor gas of elektra, stel je dan goed op de hoogte hoe je jezelf het best te weer kan stellen in het geval je tegen de lamp zou lopen. Dit betekent in eerste instantie natuurlijk altijd dat je de deur dicht houdt. Achter een dichte deur kan immers officieel niet worden vastgesteld of je gebruik maakt van het stroomnet of van een aggregaat. En nog belangrijker is dat achter een dichte deur je niet gearresteerd kunt worden en je de controle hebt over je huisvredesituatie. De “dichte deur” is dus ook in dit geval de basis van het kraken. Denk er ook aan dat bij illegaal gebruik van voorzieningen het uit den boze is om je bijvoorbeeld op het adres in te schrijven en dat bij onverwachte ontruiming men eventueel je identiteit kan proberen te achterhalen door bijvoorbeeld brieven of andere spullen waarop je naam staat te zoeken. Ook hierin is het niet in je voordeel tekst en uitleg proberen te geven aan de politie of anderen. Verklaar hierover dus nooit maar overleg met een advocaat.

Natuurlijk hoef je niet direct aan te sluiten zodra je het pand gekraakt hebt, wellicht is je verblijf immers voor korte duur. Een passieve houding hierin kan dan ook wel aangeraden worden tot je duidelijkheid hebt over eventueel langer verblijf. Wanner je wat duidelijkheid hebt over langer verblijf is het altijd aan te raden om voor je stroom, water en elektra te betalen.

In de praktijk kun je na een paar weken of enkele maanden nog altijd besluiten om met de dan staande meterstanden een leveringscontract af te sluiten. Wel is het raadzaam om een foto te maken van de meterstanden op het moment dat je het pand binnen treedt. Je hebt dan zelf in ieder geval bewijs.

Water betaal je via Waternet aan de Waterschappen, dit doe je via je watermeter of via zogenaamde watereenheden die in ver- houding staan met de grootte van je huis. Je zult hiervoor van- zelf rekeningen krijgen mocht je je inschrijven op het gekraakte adres.