KRAKEN EN ORGANISATIE

Mocht je door deze hele handleiding heen zijn geploegd dan zal het je niet ontgaan zijn dat er een hoop geregeld en georganiseerd wordt rondom het kraken. In dit hoofdstuk wordt inge- gaan op verschillende organisatorische zaken en het doet je wat ideeën aan de hand. Zo komt pand- of woongroeporganisatie aan bod, contact met andere krakers en het opzetten van een kraakspreekuur en nog wel meer.

Woongroep- of pandorganisatie

Al eerder in het hoofdstuk over de redenen om te kraken was er wat te lezen over woongroepen. Er werd aangegeven dat het vormen van een woongroep een praktische strategie kan zijn om met een groot en leeg pand om te gaan. Collectieve voorzienin- gen zijn in dergelijke situaties makkelijker op te bouwen. Soms blijkt dat mensen die elkaar niet goed kennen nogal onverwachte, verschillende ideeën hebben over het samen wonen. Groepen die zich bij voorbaat vormen, en zeker die groepen die ook als doel hebben om niet individueel maar collectief te wonen, hebben een groot voordeel. Ze hebben, naast het behoud van de eigen woonruimte ook als doel de groep overeind te houden. Het is aan te raden om eerst een groep te vormen voordat je een pand kraakt. Probeer te voorkomen dat er bij de kraak zoveel ruimte blijkt te zijn dat je ook vage kennissen een woning biedt. Hoe lullig dit ook is, zorg ervoor dat je in het begin als groep eerst je eigen zaken op orde hebt, voordat je nieuwe mensen erbij gaat nemen/zoeken. Hoewel dit tot tijdelijk onder-gebruik van je pand leidt, kan dit grotere problemen voorkomen.

Helaas heeft een dergelijke stellingname ook tot gevolg dat het gaan wonen in een bestaand kraakpand tamelijk hoogdrempelig wordt.Veel krakers compenseren dit door actief nieuwe krakers te steunen. Het gevolg is wel dat kraken veelal iets wordt voor mensen die zelf initiatieven durven te nemen om hun woonnood of ruimtegebrek aan te pakken en/of veel energie halen uit hun idealisme.

Je zal in een redelijk functionerende woongroep constateren dat je met z’n allen de schouders eronder moet zetten. Dit levert nieuwe ervaring op en zorgt ervoor dat je niet in je eentje wegkwijnt op een etage of kamer. Je zal ook regelmatig moeten overleggen met je medebewoners over collectieve voorzieningen. Dit gaat ook op, maar in mindere mate, voor mensen in een pand die geen woon- groepen vormen. Met name in den beginne kan dit tijdrovend zijn en nog extra wanneer de groep bewoners elkaar niet al van tevoren kende. Soms verdient het aanbeveling om taken te verde- len, zo kunnen enkele mensen de juridische zaken coördineren of de publiciteit, de huisfinanciën of juist de praktische doe- het-zelf klus en knutsel afdeling.Voorkom dat een taak in één hand komt te liggen, je bent dan al te kwetsbaar als één persoon vertrekt. Met enkele mensen iets coördineren betekent nog niet dat de anderen er niets meer mee te maken hebben, overleg op algemene huisvergaderingen. Wat betreft financiën kun je een pandpot op zetten waar mensen een vast bedrag of een percentage van hun inkomen in doen waarmee lopende kosten gedekt kunnen worden. Ook kan je met een vooruitziende blik geld opsparen voor grotere verbouwingen, juridische procedures, het ondersteunen van andere acties, aankoop etc. Je kan bij het bedrag redeneren vanuit het minimum dat noodzakelijk is voor je eigen hachje of je kan redeneren vanuit hoeveel geld mensen kwijt kunnen en dit in verhouding zetten met uitgespaarde huur. Een publieke ruimte kan poen bijdragen door een percentage van de omzet af te dragen of door regelmatig een benefietavond te organiseren.

Contact met andere krakers

Het is belangrijk en vaak ook handig om andere krakers in je buurt of regio te informeren over je doen en laten.Wie weet kan je elkaars steun nog gebruiken of kan je elkaar tips geven of moti- veren. Contacten met andere krakers kunnen op vele manieren een invulling krijgen, buiten het feit dat je bij elkaar over de vloer kan gaan. Je kan overgaan tot het vormen van een kraakgroep, een groep mensen die zich wil inzetten voor kraken in een bepaalde buurt, stad of regio en geregeld samen aan de slag gaan.

In sommige steden en buurten zijn alarmlijsten opgezet. Op zo’n lijst staan mensen die bereid zijn snel bij te springen indien een kraakpand hulp nodig heeft, bijvoorbeeld omdat een smeris dreigt over te gaan tot ontruiming of dat de eigenaar plotseling met wat sportschooltypes voor de deur staat. Meestal heeft zo’n alarmlijst een boomstructuur: Je belt enkele num- mers die weer aan enkele anderen doorbellen enz. Zo bereik je in korte tijd veel mensen. En wie weet leidt het filosoferen over groeps-SMS binnenkort eindelijk ook tot daadwerkelijke uitvoering van dit plan.

Soms wordt er per buurt of stad of regio overlegd tussen actieve krakers. Meestal dragen deze overleggen een min of meer informeel karakter. Onderwerpen die op de agenda staan zijn veelal de recente ontwikkelingen met betrekking tot kraakpanden, politieke bedreiging, juridische tips, het schrijven van een nieuwe kraakhandleiding of concrete samenwerking gericht op een actie of campagne. Enige tijd geleden hielden actieve krakers uit Brabantse steden regionale overleggen waar naast aller- lei theoretisch gepraat ook het elkaar leren aanleggen van goede nutsvoorzieningen in de praktijk werd gebracht. Op Noord- Nederlandse kraakoverleggen, waar krakers uit heel Groningen, Drenthe en Friesland op afkomen, komen soms ook krakers uit andere windstreken om hun specialismen (juridisch, breken, noem maar op) eens uit de doeken te doen. Zo kan een leerzame en gezellige dynamiek ontstaan.

Informatieve kraak-organisaties

Hieronder vallen de kraakspreekuren en organisaties als het SPOK (Spekulatie Onderzoeks Kollektief). Om met de kraak- spreekuren te beginnen, deze zijn gericht op het informeren en ondersteunen van krakers en toekomstige krakers. Ze informe- ren en helpen met de organisatie van een kraak. Soms bemoeien kraakspreekuren zich ook uitgebreid met de ondersteuning achteraf, soms zal je het zelf moeten doen of een steungroep moeten vormen.

Kraakspreekuur

In veel steden bestaat er een kraakspreekuur (ksu). Wanneer je het leuk of belangrijk vindt om mensen te helpen en te informeren over kraken dan kun je bij het kraakspreekuur langs gaan, zij kunnen vaak nog wel een vrijwilliger gebruiken. Wanneer er in je regio geen spreekuur bestaat kun je overwegen er zelf een op te zetten. Het opzetten van een kraakspreekuur is een behoorlijke klus. Je moet wel zeker weten dat je over genoeg basisinformatie beschikt om mensen te helpen. Want met onjuiste of halve informatie kunnen de mensen die je helpt in de problemen komen. Maar staar je daar niet blind op want zelfs de meest ervaren krakers weten niet alles.

Het gaat vooral om motivatie en al doende zul je het meeste leren. Je moet in eerste instantie wel goed thuis zijn in alle wet- ten en gemeentelijke beleidsregels omtrent kraken. Ook is het belangrijk om het een en ander te weten over de kraakhistorie van de plek waar je het spreekuur wilt beginnen. Ook is het voor het beginnen van een kraakspreekuur belangrijk om basis- informatie te hebben over de leegstand in jouw regio.Wanneer je met kraken bezig bent dan is het een logisch gevolg dat je hier al een oogje voor ontwikkeld hebt. Het is nu belangrijk om deze informatie te verzamelen in een kaartenbak of database. Zodat je een archief maakt waarin je informatie over oa obser- vaties en de duur van de leegstand in op kunt zoeken wanneer er mensen op het spreekuur komen voor bepaalde panden.

Het is ook belangrijk om te beginnen met het maken van leeg- standsrondjes zodat je langzaam maar zeker steeds meer informatie verzamelt in je bestand/database over de leegstand in je regio. Om achtergronden uit te zoeken is het voor een organisa- tie als een kraakspreekuur eigenlijk onmogelijk te functioneren zonder een Kadaster- en KvK-online abonnement, hiermee zal je na wat vinger-oefeningen snel veel leren over de leegstand, huiseigenaren en hun bedrijfjes bij jou in de buurt. Ook zul je gereedschap moeten gaan verzamelen zodat het spreekuur in ieder geval over de basismaterialen beschikt om een deur open te breken en de deur daarna weer goed afsluitbaar te maken. Voor een overzicht kun je kijken in hoofdstuk 6 over het ‘binnenkomen’ in deze handleiding.

Wanneer je een spreekuur op gaat zetten is een plek waar mensen het spreekuur kunnen bezoeken belangrijk. Het leukste is een gezellig ingerichte ruimte in een kraakpand in de buurt. Het is belangrijk om een stabiele plek te hebben zodat het spreekuur een vast aanlooppunt kan worden.Wanneer zo’n plek niet bestaat is het ook handig om eens rond te vragen bij enkele buurt- of jongerenorganisaties of die misschien een kleine ruimte voor je hebben. Ook kun je natuurlijk besluiten gewoon een plek te kraken om daar het spreekuur te beginnen.Voordeel daarvan is dat je met de kraak publiciteit kunt krijgen waarin je het kraak- spreekuur direct kunt promoten. Het is natuurlijk belangrijk dat je de informatie over de tijd en de plek van het spreekuur bekendheid geeft zodat aanstaande krakers hun weg kunnen vinden. Een website van het kraakspreekuur van een bepaalde stad, buurt of regio is onmisbaar. Maar je kunt hiervoor bijvoorbeeld ook posters, stickers en flyers maken. Die je kunt droppen bij plekken waar van die mooie informatierekken staan of andere plekken waar jouw doelgroep komt. Plekken zoals concert- en feestzalen, jongerencentra, buurthuizen, scholen, universiteiten en bibliotheken doen het vaak erg goed. Maar jij kent jou regio het best en wees creatief in het benaderen van je doelgroep.

Je kunt ook de informatie over het nieuwe spreekuur doorgeven aan de verschillende websites rond onafhankelijk activistisch nieuws, kraken, wonen en dergelijken deze worden dagelijks bezocht door vele krakers en geïnteresseerden. Sommige steden en regio’s hebben zelfs nog een old skool papieren kraakkrantje. Hoe dan ook, het is goed dat mede krakers in den lande van het spreekuur en je acties af weten. Ook kunnen ze je misschien helpen met het geven van handige tips.

Andere informatieve organisaties houden zich niet direct bezig met het kraken, maar meer met bijvoorbeeld de huisvestingspro- blematiek of het napluizen van huisbazen. Een voorbeeld hiervan is het SPOK, een Amsterdamse groep mensen die een database bijhoudt over huisbazen en hiermee krakers en andere geïnteresseerden informeert. De grootste waarde van dergelijke organisaties ligt niet zozeer in hun database archief maar in het feit dat zij jou kunnen helpen met het uitzoeken omdat ze in de loop der tijd een grote schat aan kennis hierover hebben opgebouwd. Om het beste resultaat uit een bezoek aan het SPOK te halen, kan je alvast je uitzoekwerk goed op orde brengen. Ofwel, neem, adres, naam eigenaar, kadasteruitdraai, leveringsakte, Kamer van Koophandel gegevens, eventuele krantenartikelen en alle andere informatie en zoekingangen die je alvast zelf bij elkaar kunt sprokkelen mee. Het SPOK publiceert op hun blog met enige regelmaat zeer boeiende verhalen over de handel en wandel van huiseigenaren en derge- lijke uit voornamelijk de regio Amsterdam, www.speculanten.nl

Bij deze informatieve organisaties is het van belang in het oog te houden dat ze je helpen met dat wat je wil maar het is niet zo dat zij je veel verantwoording en werk uit handen nemen. Daarentegen kan je wel gebruik maken van de expertise die zij in de loop van de tijd opgebouwd hebben.

Fondsen, geld werven

Voor acties kan geld nodig zijn, voor boekjes, flyers en posters is ook geld nodig, ook kunnen de kosten om een pand bewoonbaar te krijgen nogal hoog oplopen en ruim boven het beschikbare budget van de bewoners uitkomen. Het is dan zaak geld binnen te krijgen. Sommige steden en buurten hebben hun eigen ‘kraakpot’, een fondsje waarin betrokken krakers en sympathisanten maandelijks geld storten. Meestal zijn deze potjes en fondsen gericht op het in de eigen buurt ondersteunen van het kraakspreekuur of (kraak-)acties. Soms zijn deze potjes ook opgericht om juridische kosten zoals mogelijke proceskos- ten of kosten van een advocaat te vergoeden. Informeer bij je kraakspreekuur of jij hier aanspraak op kan maken. Als zo’n pot bestaat, zal het kraakspreekuur je meestal wel vragen om ook mee te gaan betalen aan de pot. Kraak je in een regio waar dergelijke potjes niet zijn probeer dan een dergelijke solidariteitsconstructie op te zetten.

Meestal sponsoren dergelijke kraakpotten niet het opknappen van panden of hebben ze niet genoeg geld hiervoor. Je kan overwegen activiteiten op te zetten die geld opbrengen. Een veel gebruikt middel is het organiseren van een benefietfeest in eigen huis of op een andere plek, bijvoorbeeld een ander kraak- pand of een sympathieke uitgaansgelegenheid. Waarschijnlijk gaat het meeste geld in het kraakcircuit rond door de consumptie van overmatige hoeveelheden bier, al dan niet begeleid door orkestjes die met een enorme bak herrie de revolutie prediken.

Actiegroepen/lobbyorganisaties

Wil je meer dan alleen een kraakactie doen, kan je ervoor kiezen om een actiegroep op te zetten die met een bepaald thema aan de slag gaat. Het voordeel hiervan is dat deze actiegroep niet gebon- den hoeft te zijn aan een pand en het wellicht makkelijker valt om medestanders bij je verhaal te betrekken en betere samenwerkingsverbanden kan aangaan met andere organisaties. Zo heeft recentelijk het Kommitee tegen het Kraakverbod (www.kraken- gaatdoor.nl) van zich laten horen en heeft in het verleden deVilla Omval een vereniging van Vrienden van Villa Omval gekend die zich met lobby en publiciteit bezig hield. Een recenter voorbeeld van een organisatie die zich o.a. met kraken bezig houdt is de ‘Vrije Ruimte’ die zich inzet voor versterking van bestaande en verwezenlijking van nieuwe vrijplaatsen, zie www.vrijeruimte.nl. Bedenk wel of je, als je vers gekraakt hebt, zelf nog wel energie en tijd hebt voor deze activiteiten. Zoals wel meer in deze hand- leiding is dit bedoeld om je slechts een idee aan de hand te doen.